محمد بن أبي بكر الزهري الغرناطي ( مترجم : حسين قره چانلو )
83
كتاب الجغرافية ( فارسى )
روغن شلغم و روغن كنجد است . از ميوهها گلابى و چشم گاو « 1 » و اندكى سيب دارند و از كشورهاى عراق و يمن مقدار زيادى خرما و كشمش به آنجا مىبرند ، از كشور حبشه نيز مقدار زيادى حبوبات را كه مردم در كنار رود نيل مىكارند ، مانند باقلا و نبج « 2 » را به اين جزاير مىآورند . ما اخبار جزء اوّل را كاملا شرح داديم . اينك اگر خدا بخواهد مساحتهاى اين جزء را بيان مىكنيم . مساحت جزء اوّل و ارتباطهاى آن 68 - بدان - خدا ارشادت كناد - كه مساحت جزء اوّل قسمت آباد جهان اعم از خشكى و دريا سه هزار فرسخ است . . . درازاى اين جزء بر خط استوا از مشرق به مغرب هشتصد فرسخ ، و پهناى آن از ( استوا ) تا شمال كه پايان قسمت آباد زمين است و در مغرب كشور چين قرار گرفته چهار صد فرسخ است ، و اين وسيعترين بخش اين جزء است . همچنين وسعت آن در كشور هندوستان 280 فرسخ است ، و اندازه آن در كشور سند صد فرسخ است . ما در اين جزء در حد امكان از گفتههاى فلاسفه و دانشمندان در مورد مساحت زمين و از سخنان مورخان در باب شگفتىهاى آن به قدر كفايت ياد كرديم .
--> ( 1 ) . چشم گاو [ چشم گاوميش ] ، گلى است ، عين البقر ( ر . ك : فرهنگ معين ( آ - خ ) ، ج 1 ، ص 1292 ) . ( 2 ) . نبج Nabj ، گياه بردى كه بدان درزهاى كشتى را مىگيرند ( ر . ك : فرهنگ نفيسى ، ج 5 ، ص 3665 ) .